Bổ sung chất xơ cho người bệnh tiểu đường

Sợi xơ là một phần của thực phẩm chúng ta ăn vào. Hệ tiêu hóa của con người không có men để có thể tiêu hóa được sợi xơ để lấy năng lượng (như trâu, bò chẳng hạn). Tuy không tiêu hóa được chất xơ, nhưng thực sự chúng ta rất cần 1 lượng chất xơ nhất định trong chế độ ăn bình thường của 1 người khỏe mạnh.

Rau quả có chứa nhiều chất xơ

Tại sao chế độ ăn cần chất xơ?

Trước tiên, điều dễ nhận thấy nhất là ăn đủ sợi xơ giúp ruột của chúng ta hoạt động điều độ hơn, tránh được táo bón bằng cách tăng khối lượng và làm mềm phân.

Sợi xơ chúng ta ăn vào tạo thành dạng gel ở ruột, gel này gắn kết a-xít mật. A-xít mật hấp thụ cholesterol trong đó, khi a-xít mật tái hấp thu trở về gan đem theo cholesterol để chuyển hóa, chất xơ tan được làm cho tốc độ lưu chuyển trong ruột nhanh hơn và mang bớt đi cholesterol gắn kết trong a-xít mật chưa kịp hấp thu trở lại máu. Như vậy, chất xơ góp phần làm giảm cholesterol máu.

Ăn nhiều sợi xơ còn có nhiều lợi ích khác: giảm nguy cơ bị ung thư đại tràng. Ăn nhiều chất xơ tạo cảm giác đầy bụng khiến ta không cảm thấy đói quá sớm. Tại các nước ăn nhiều chất xơ trong khẩu phần hàng ngày, người ta thấy ít bị các bệnh ung thư ruột, béo phì, căn bệnh tiểu đường. Những người tiểu đường và tăng mỡ máu, khi ăn nhiều sợi xơ còn giúp làm giảm được đường máu và cholesterol máu khá tốt.

Làm thế nào để bổ sung chất xơ cho người bệnh tiểu đường?

Muốn tăng lượng chất ăn vào thì cần quay lại cách ăn uống truyền thống trước đây với các loại thực phẩm bớt tinh lọc hơn (gạo giã dối hơn, ăn gạo lứt, bánh mỳ được làm từ các hạt ngũ cốc toàn phần, ít ăn các thực phẩm chế biến sẵn, ăn nhiều rau hơn…). Đây là cách cổ điển và rẻ tiền nhất, nhưng lại rất khó áp dụng vì công nghệ chế biến thức ăn và thói quen sử dụng và bảo quản thức ăn đã có nhiều thay đổi. Mặt khác, ăn nhiều rau hiện nay cũng khá khó khăn ở 2 phương diện: thứ nhất, rau sạch chưa được phổ biến và giá thành còn đắt; thứ 2, ăn nhiều rau lại hạn chế hấp thu một số yếu tố vi lượng như calci và sắt. Do đó ăn quá nhiều rau chưa chắc đã có lợi.

Các nhà khoa học cũng biết được nhược điểm của phương pháp tăng lượng xơ ăn vào theo cách truyền thống nên cũng đã nghĩ ra cách bổ sung chất xơ vào thực phẩm chế biến sẵn. Nếu chúng ta để ý, hiện nay có khá nhiều các sản phẩm như vậy: từ sữa, bánh quy, bánh mỳ, kẹo chocolate… có thêm chất xơ. Đa số là các loại xơ tan được trong nước rất có lợi về phương diện chuyển hóa mỡ, đường. Ngoài ra, mọi người cũng có thể tự mua các sản phẩm chất xơ tan được đóng gói sẵn đem về pha chế vào các thực phẩm ăn uống hàng ngày. Các loại chất xơ đóng gói này sử dụng khá thuận tiện và không đắt (chỉ cần 100.000 VNĐ cho 1 tháng sử dụng).

Khi đi mua thực phẩm chế biến sẵn, nên để ý một số chữ in trên bao bì. Nếu bằng tiếng Việt thì khá đơn giản, đọc xem có bao nhiêu gram chất xơ trên 1 đơn vị sản phẩm. Nếu là sản phẩm nhập ngoại, tìm xem các chữ ‘fiber’ = chất xơ; ‘insoluble fiber’ = chất xơ không tan; ‘soluble fiber’ = chất xơ tan được; ‘in serving size’ = trong 1 đơn vị ăn.

Hãy là người tiêu dùng thông minh cho sức khỏe của mình và gia đình.

Ths, Bs Nguyễn Huy Cường